De Verenigde Staten hebben zich tijdens de Olympische Winterspelen in Salt Lake City te chauvinistisch gedragen. Dat is althans de reactie van een aantal Europese en Amerikaanse sportcommentatoren na afloop van het evenement.
Volgens het Olympisch handvest gaat het bij de Olympische Spelen om wedstrijden tussen atleten, niet om wedstrijden tussen landen. Die regel is tekenend voor het ideaal waarmee het Internationale Olympische Comité (IOC) ooit is opgericht. Het sportieve evenement moet leiden tot verbroedering tussen de volkeren. Sport is de factor die alle participerende naties verenigt. Nationale verschillen kunnen zo ten minste twee weken lang worden vergeten. De gastheer van de Spelen in februari 2002 zou deze Olympische doelstelling af en toe uit het oog hebben verloren.

Vlagvertoon
Gepaste trots?
Eigen sporters eerst
Nationalisme de kop indrukken
Links

Vlagvertoon

De kritiek begon al na de openingsceremonie. De zogenoemde Ground-Zerovlag werd binnengedragen met een ceremonieel dat normaal voor de Olympische vlag is gereserveerd. Het gaat om de vlag die gevonden werd tussen het puin van het ingestorte World Trade Centre. Ook tijdens de Worldseries Honkbal en de Superbowl was hij voor aanvang van de wedstrijden de stadions binnen gebracht. IOC-leden zouden zich aanvankelijk tegen het eerbetoon aan de vlag tijdens de opening hebben verzet, vanwege het sterk nationale karakter ervan. Amerikaanse organisatoren van de Spelen betwisten echter dat hierover met het IOC een verschil van mening is geweest.

Gepaste trots?

Overdreven chauvinisme zou ook tot uiting zijn gekomen in het gedrag van het Amerikaanse publiek. Nu had het ook reden om trots te zijn: de VS behaalden in totaal 34 medailles. Slechts een minder dan Duitsland, de 'winnaar' van de Spelen. Desalniettemin stoorden organisatoren en pers zich aan de toeschouwers die vaak niet het geduld konden opbrengen de huldigingceremonies af te wachten als er geen landgenoot in aanmerking kwam voor een gouden plak. Zo stroomde het publiek massaal de tribunes af toen bleek dat de Noorse skister Kari Traa de hoogste onderscheiding had gewonnen in plaats van hun eigen favorieten. USA Today, een van de grootste Amerikaanse dagbladen, riep zijn lezers op 'niet te vergeten dat we ook gasten hebben'.
Het enthousiasme waarmee iedere medaille-uitreiking werd aangegrepen om van vaderlandsliefde te getuigen leidde eveneens tot commentaar. 1500-meterwinnaar Derek Parra had de nationale vlag al omgeslagen toen zijn mededingers nog aan hun wedstrijden moesten beginnen.

Eigen sporters eerst

Volgens Rusland en Zuid-Korea werden Noord-Amerikaanse atleten ook nog eens voorgetrokken. Om enkele incidenten te noemen: het Russische kunstrijpaar moest na aandringen van de VS hun gouden medaille delen met het Canadese paar. De Russische langlauffavoriet kreeg vijf minuten voor aanvang van de wedstrijd nog een startverbod vanwege vermeend dopinggebruik. De Zuid-Koreaanse gouden-medaillewinnaar shorttrack werd gediskwalificeerd ten gunste van de Amerikaan Apolo Ohno. President Poetin kon ternauwernood voorkomen dat de verongelijkte Russische ploeg de Spelen voortijdig verliet.
Het is niet voor het eerst dat de Verenigde Staten worden beschuldigd van overdreven patriottisme tijdens het Olympische evenement. Uitbundig vertoon van vaderlandsliefde bij de Zomerspelen in Atlanta in 1996 noopte de Fransen tot de bijnaam 'de Amerikaanse Spelen'. De recente Winterspelen hebben het etiket 'Patriot Games' opgeplakt gekregen. Gekrenkte trots na de aanslagen van 11 september 2001 ligt volgens vertegenwoordigers van de pers ten grondslag aan de wil tot winnen.

Nationalisme de kop indrukken

In de jaren zeventig heeft de toenmalige, Amerikaanse voorzitter van het IOC Avery Brundage pogingen gedaan teamsporten van de Spelen te weren, evenals volksliederen. Dit om het 'groeiend nationalisme de kop in te drukken'. Om dezelfde reden drong het Franse Pierre de Coubertin-comité er in 1977 bij het IOC op aan de deelnemers tijdens het ceremoniële gedeelte van de Spelen niet naar land maar naar soort sport in te delen.
In dat opzicht zou het dus juist te prijzen zijn dat geen van de gevraagde Nederlandse schaatsers zich bereid toonde tijdens de openingsceremonie de nationale vlag te dragen. De onverschilligheid van de atleten voor het patriottische element leidde op het thuisfront echter tot verontwaardiging.

Links

Sportsites
Olympic.org, site van de Olympische Spelen
Nederlands Olympisch Comité*Nederlandse Sport Federatie

Commentaar in de media
Frankfurter Algemeine, Duitsland
Le Monde, Frankrijk
BBCi, Groot Brittannië
Trouw, Nederland
de Volkskrant, Nederland