Videobrasil laat perspectief van het Zuiden zien

Een platform bieden aan videokunstenaars uit het zuidelijk halfrond. Dat is de doelstelling van Videobrasil, het grootste elektronische kunstfestival van Latijns-Amerika.

De Libanese videokunstenaar Akram Zaakari: 'Wij zien meer van het Westen dan het westen van ons. De enige manier om de clichés te breken, is te laten zien hoe hybride en complex wij zijn.' Maar ook in de Arabische wereld is zijn werk nauwelijks te zien. Die dubbele uitdaging - de folkloristische beelden over niet-westerse landen bijstellen en het zuidelijk kunstcircuit versterken - is precies de missie van Videobrasil, het videofestival dat tussen 22 september en 19 oktober in de Braziliaanse metropool São Paulo plaatsvindt.

De ruim 60 kunstenaars werken vrijwel allemaal op het zuidelijk halfrond. In hun video's en installaties keert het thema van het festival, Deslocamentos ('ontheemdingen') steeds weer terug: de spanningen tussen de virtuele vrijheid van het internet en de keerzijden van globalisering: nationalisme, marginalisering en conflicten. 'In 1999, toen ik voor het eerst in het Midden-Oosten was, begon ik over deze problematiek na te denken,' vertelt curator en festivaldirecteur Solange Farkas. 'Kunstenaars hebben er geen tijd voor onbelangrijke zaken. Ze zijn bezig met hun missie: het redden van hun identiteit. Hier in Brazilië hebben we een speciaal soort burgeroorlog, tussen rijk en arm. Maar veel kunstenaars sluiten zich liever op in hun eigen universum.'

Solange Farkas, festivaldirecteur en curator van Videobrazil

Met Videobrasil, dat precies 20 jaar bestaat, wil Farkas daarom ook een brug slaan tussen haar land en de rest van de wereld. 'Als je geen referenties hebt, is het moeilijk om op te groeien,' vindt ze. 'Het beste van globalisering is dat het mensen met elkaar in verbinding brengt. Je hoeft niet te reizen om mensen te ontmoeten of kunstwerken te zien. Je kunt het nu via de kabel doen. Het is ook fantastisch dat nu meer dan ooit de verschillende culturen in de video's te herkennen zijn. Mensen willen niet hetzelfde zijn. Ze proberen sterker te worden in hun eigenheid. Daardoor behouden ze een lokale cultuur.
Het festival heeft die verantwoordelijkheid: de weg openen zodat we elkaar werkelijk kunnen zien.'

Inge Ruigrok