Geen geld voor Biënnale Havana wegens toegenomen repressie op Cuba

Het Prins Claus Fonds geeft dit jaar geen financiële steun aan de Havana Biënnale 2003 op Cuba wegens toegenomen onderdrukking door de regering. Ook Hivos heeft de financiering opgezegd. Hivos steunt echter nog wel andere Cubaanse projecten. Wat zijn hierbij de afwegingen?

In de afgelopen maanden werden 75 Cubaanse activisten opgepakt en veroordeeld tot zware gevangenisstraffen. De situatie van intellectuelen en kunstenaars is met de veroordelingen sterk verslechterd. De Havana Biënnale in november is een internationaal toonaangevende kunstmanifestatie met kunstenaars uit Latijns-Amerika, de Caraiben, Azië en Afrika. De organisatie van de biënnale is aan de overheid gelieerd en heeft geen afstand genomen van het vervolgingsbeleid. Dit was voor het Prins Claus Fonds reden de samenwerking stop te zetten. In 2000 droeg het Prins Claus Fonds nog 90.000 euro bij aan het evenement.

Ook Hivos heeft de financiering van de biënnale opgezegd. Hivos heeft echter nog andere activiteiten in Cuba, evenals Novib. In dagblad Trouw hebben Nederlandse vakbonden en mensenrechtenorganisaties daarom forse kritiek geuit op Hivos en Novib. Het betreft onder meer steun van Hivos aan kunstenaarsbond UNEAC en aan cultureel centrum Casa de las Americas, volgens critici onderdeel van het repressieve apparaat van het regime. UNEAC gooit herhaaldelijk kritische schrijvers uit de organisatie, zeggen Cubaanse dissidenten.

Hivos heeft veertien partners in Cuba, waarvan vijf culturele organisaties. Een aantal van die organisaties is nauw gelieerd aan de regering. Andere zijn particuliere organisaties, die echter zonder instemming van de staat geen steun kunnen krijgen. Ondanks de kritiek staat Hivos achter haar keuze om Cubaanse projecten te steunen. 'Wij geloven niet in het isoleren van een volk,' aldus directeur Manuela Monteiro. 'Het is belangrijk om de dialoog te blijven voeren. Dit bevordert de opbouw van de maatschappij en van andere ideeën in de samenleving. Het Hivosbeleid spoort wat dat betreft met het beleid van het ministerie van Buitenlandse Zaken.'

Als dialoog belangrijk is, waarom dan de steun aan de biënnale intrekken? ´Omdat wij berichten kregen dat inzendingen van kunstenaars werden gecensureerd,´ zegt Paul van Paaschen van het Hivos Cultuur Fonds. ´Voor ons is hiermee een grens overschreden. Hivos steunde de Biënnale namelijk juist vanwege de vrijplaats die deze gedurende een aantal jaren bood voor een diversiteit aan - ook 'Cuba-kritische' - artistieke uitingen.´

Ook voor het Prins Claus Fonds is zo'n vrijplaats belangrijk. Medewerker Marjolein Tummers: ´Het Prins Claus Fonds opereert in zones of silence: regio's waar mensen niet de mogelijkheid hebben zich vrij cultureel te uiten. Dat is vaak door politieke omstandigheden.We maken altijd de afweging hoe je individuen en organisaties zo goed mogelijk kunt steunen in hun eigen omgeving. Dat we in dit geval hebben besloten de Havana Biënnale niet te steunen, is een exeptionele beslissing.´

Hivos staakt in elk geval de ondersteuning wanneer een organisatie zich actief achter mensenrechtenschendingen opstelt of zich zelf hieraan schuldig maakt. Voor UNEAC is de grens inmiddels bereikt: gezien de ferme opstelling van UNEAC's president achter de keiharde maatregelen tegen de Cubaanse dissidenten, zal Hivos de steun niet voortzetten.

Marieke van der Velden