Wereldhandelsverdragen bedreiging voor culturele diversiteit

De handelsverdragen van de Wereldhandelsorganisatie (WTO), waaronder de GATS (General Agreement on Trade in Services), zijn gericht op liberarisering van de wereldmarkt. Deze verdragen zijn ook van toepassing op de culturele sector. Hierdoor wordt het voor landen steeds moeilijker met subsidies of andere maatregelen de eigen kunstenaars en culturele instellingen te ondersteunen.

De Unesco bereidt nu een verdrag voor (Convention on the protection
of the diversity of cultural content and artistic expressions) dat
een juridische basis zou kunnen bieden voor een uitzonderingspositie
van de culturele sector. Hierover is echter nog lang niet het laatste
woord gezegd en het ziet er naar uit dat dit door landen met grote
exportbelangen van hun culturele industrie zoals de VS en India, zal
worden tegengehouden.

Het Hivos organiseerde 27 november 2004 tijdens het Nederlands Sociaal Forum een workshop over dit onderwerp met Garry Neil, coördinator van het International Network of Cultural Diversity, Korkor Amarteifio, directeur van het Nationaal Theater in Ghana en Verana Wiedemann, mediaspecialist voor de Duitse omroep ARD in Brussel.

Volgens Garry Neil beschermen de handelsverdragen vooral de belangen van grote multinationale ondernemingen. Deze verdragen vormen een bedreiging voor de democratie omdat ze landen steeds minder speelruimte bieden om een eigen beleid te voeren, bijvoorbeeld door de culturele productie van eigen bodem te steunen.

Korkor Amarteifio benadrukt het belang van het Unesco-verdrag voor de bescherming van de culturele diversiteit in ontwikkelingslanden. Het gaat hierbij niet alleen om de bescherming van tradities, maar ook om het stimuleren van eigentijdse kunstenaars. Landen waar een geïnstitutionaliseerde culturele sector nog in opbouw is, zijn extra kwetsbaar voor de gevolgen van de handelsverdragen.

Verana Wiedemann refereert aan een VN-resolutie uit 2001 waarin wordt gesteld dat culturele diversiteit net zo belangrijk is voor de mensheid als biodiversiteit voor de natuur. Ze pleit ervoor dat cultuur de vierde pijler wordt van duurzame ontwikkeling, naast milieu, armoedebestrijding en economische ontwikkeling.

Het is van groot belang dat het Unesco-verdrag zo sterk mogelijk wordt. Er is bij beleidsmakers echter nog weinig aandacht voor het onderwerp. De workshop eindigt daarom met een oproep om het belang van het verdrag bij zoveel mogelijk mensen onder de aandacht te brengen.

Alfred Marseille