Kunst in het kielzog van het WK

Juni 2010 -

In het kielzog van het WK Voetbal 2010 zijn ook talloze, hier losjes mee verbonden culturele surprises Zuid-Afrika binnen geslopen. Een daarvan is de pan-Afrikaanse SPace tentoonstelling, met het werk van ruim vijfentwintig kunstenaars verdeeld over drie verdiepingen van Museum Africa in Newtown, Johannesburg.

Mary Sibande, Her Majesty, Queen Sophie

Het idee achter de tentoonstelling, vertelt curator Thembinkosi Goniwe, was om door middel van zorgvuldig geselecteerd speciaal werk "een dialoog met de concepten space en pace aan te gaan", (jawel, SPace). Hij verwijst naar eerdere pan-Afrikaanse tentoonstellingen als Africa Remix en de Johannesburg Biennale. SPace ziet hij als een vervolg hierop.

Maar de begrippen ruimte en snelheid zijn natuurlijk erg ruim interpreteerbaar. Beperk je je tot fysieke ruimte? Sociale ruimte? Psychologische ruimte? En hoe ga je om met het concept snelheid? Die vaagheid en alomvattendheid van dit conceptuele kader vind je terug in de tentoonstelling. Er hangt en staat genoeg interessant werk: schilderijen, videos, beelden, foto’s en installaties uit onder meer Kenia, Nigeria, Marokko, Zuid-Afrika, Zimbabwe, Oeganda en Malawi, die bewijzen dat Afrikaanse kunstenaars zich qua diepgang (Benins Dominique Zinkpe’s onbereikbare nirvana achter gesloten deuren), ironie (Zuid-Afrika’s Avant Car Guards pikzwarte taart met de namen van blanke Zuid-Afrikaanse kunstenaars uit de jaren tachtig en de tekst "Resistance art, your pain was meaningless") en techniek (Malawi’s Billie Zangewa’s zijden wandkleden) gemakkelijk kunnen meten met de rest van de wereld.

Maar de tentoonstelling is teleurstellend omdat iedere vorm van conceptualisatie ontbreekt, evenals als een narratief. SPace/space/pace/ace, allemaal goed en wel, maar wat verbindt de werken? Wat willen de curatoren hiermee laten zien? Waar was de keuze op gebaseerd? Je loopt verloren rond in een koude ruimte, je ziet namen en kunst. Maar de informatie is zo minimaal dat je zelfs in het ongewisse wordt gehouden over de herkomst van de verschillende kunstenaars. Goniwe’s verklaring dat dit een tentoonstelling is "waar we de kunstenaar niet beschrijven aan de hand van zijn geografie of land", is daarbij te gemakzuchtig.

SPace is tot 11 juli 2010 te zien in Museum Africa, Newtown, Johannesburg